Üç Aşamalı Çeviri Süreci



20 yılı bulan akademik çeviri tecrübemiz sayesinde, yabancı hakemli dergilerde yayın yapmanın ne kadar zorlu, sıkıntılı ve maliyetli bir süreç olduğunu ve uzun süreli bir çaba gerektirdiğini biliyoruz. Dergi editörlerinin ve hakemlerinin beklentileri, neleri eleştirdikleri, bir makaleyi kabul ya da reddederken gösterdikleri yaklaşımları ve hakem eleştirileri karşısında nasıl bir yaklaşım sergilememiz gerektiğini sayısı on binleri aşan çeviri projelerinde tecrübe ettik. Bu yüksek kalite beklentisini karşılamak üzere projelerimizde çeviri, editing ve son düzenleme olmak üzere 3 aşamalı bir süreç uyguluyoruz.



Tercümanlarımız kimlerdir?

Tercümanlarımız lisans, yüksek lisans veya lisansüstü eğitimlerini ülkemizin önde gelen üniversitelerinde ve yurt dışındaki üniversitelerde tamamlamışlardır. Kendi akademik alanlarının bilgisine, terminolojisine hâkim oldukları gibi aynı zamanda aldıkları lisansüstü eğitim sayesinde bir akademik çalışmanın nasıl yapılacağı konusuna da hâkimdirler. A sınıfı hakemli yabancı dergilerde yayınlanacak makalelerin çevirisinin ne kadar bilgi, beceri ve titizlik gerektirdiğinin de bilincindedirler. Tercümanlarımız akademik çeviri alanında ortalama 10 yıllık tecrübeye sahiptirler.

Akademik tercüme ekibimizde çeşitli üniversitelerde görev yapan tıp doktorları, diş hekimleri, sağlık personeli, eczacılar, biyologlar, kimyagerler, genetik uzmanları, tüm alanlardan mühendisler, mimarlar, avukatlar, eğitim personeli, arkeologlar, sosyologlar, psikologlar, tarihçiler, iktisatçılar, finans ve bankacılık uzmanları, eski diplomatlar ve iletişim uzmanları yer almaktadır.


Hangi Akademik Alanlarda Çeviri Yapıyoruz?


  • Sosyal bilimler (iletişim, halkla ilişkiler, gazetecilik, turizm, arkeoloji, felsefe, antropoloji, psikoloji, sosyoloji, coğrafya, tarih, Türk dili ve edebiyatı)

  • Fen bilimleri (matematik, fizik, kimya, biyoloji, moleküler biyoloji ve genetik, istatistik, su ürünleri)

  • Eğitim bilimleri (BÖTE, eğitim yönetimi, PDR, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim, Türkçe eğitimi, beden eğitimi)

  • İktisadi ve idari bilimler (iktisat, işletme, maliye, uluslararası ilişkiler, kamu yönetimi, aile ve tüketici bilimleri, çalışma ekonomisi, sosyal hizmet, uluslararası ticaret)

  • Hukuk (anayasa hukuku, ceza hukuku, genel kamu hukuku, idare hukuku, milletlerarası hukuk, mali hukuk, iş ve sosyal güvenlik hukuku, medeni hukuk)

  • Güzel sanatlar (grafik, resim, heykel, seramik, fotoğraf ve video, el sanatları)

  • Mühendislikler (bilgisayar, çevre, elektrik-elektronik, endüstri, gıda, inşaat, jeoloji, kimya, maden, makine, orman, metalurji ve malzeme, tekstil, havacılık ve uzay)

  • Mimarlık (mimarlık, iç mimarlık, şehir planlama, endüstri ürünleri tasarımı)

  • Sağlık bilimleri (hemşirelik, ebelik, beslenme ve diyetetik, çocuk gelişimi, fizyoterapi, ergoterapi, odyoloji)

  • Tıp (temel tıp, dahili tıp, cerrahi tıp)

  • Diş hekimliği (ağız, diş-çene cerrahisi, endodonti, oral implantoloji, ortodonti, pedodonti, periodontoloji, protetik diş tedavisi)

  • Eczacılık (analitik kimya, biyokimya, farmakognozi, farmakoloji, farmasötik botanik, mikrobiyoloji, toksikoloji)

  • Veterinerlik (histoloji ve embriyoloji, fizyoloji, biyokimya, mikrobiyoloji, parazitoloji, patoloji, viroloji, iç hastalıkları, doğum ve jinekoloji, besin hijyeni ve teknolojisi)


01. Çeviri

Birinci aşama, metinlerin hedef dile çevrilmesidir. Çeviriyi yapacak olan tercümanlar, çevrilecek metnin ilgili akademik alanında en az lisansüstü eğitim almış, dil yetkinliği yüksek ve tercüme konusunda deneyimli kişilerdir. Kendi akademik alanlarının bilgisine, terminolojisine hâkim oldukları gibi aynı zamanda bir akademik çalışmanın nasıl yapılacağı konusuna da hâkimdirler. Bir tercümanın dil yetkinliği ne kadar yüksek olursa olsun, ilgili akademik alanın bilgisine ve terimlerine hâkim olmadığı zaman çeviri kaçınılmaz olarak hatalarla dolu olur. Bu aşamada anlam kaymaları oluşmaması için tercümanlarımız metnin özüne sadık kalarak çeviriyi tamamlıyorlar. Çeviri sırasında metinde anlaşılmayan hususlar olduğunda, proje yöneticilerimiz tercümanla yazar arasında köprü görevi görerek bu noktaların netlik kazanmasını sağlıyorlar. Böylece yazarın vermek istediği anlam çeviriye doğru şekilde yansıtılmış oluyor.



02. Editing (redaksiyon)

İkinci aşama, metinlerin yayınlanacağı dergiye ve müşterinin talebine göre çevirilerin Amerikalı, İngiliz, Kanadalı veya Avustralyalı native speaker editörler tarafından detaylıca editing yapılmasıdır. Metni editing yapacak editör de ilgili alanda uzman kişilerden seçilmektedir. Editörlerimiz dünyanın önde gelen üniversitelerinden yüksek lisans veya doktora derecesine sahiptirler. Ortalama 16 yıllık deneyimleri vardır. Tercümanlar her ne kadar alanlarında deneyimli olsalar ve İngilizce bilgileri yüksek seviyede olsa da ana dilleri İngilizce değildir. Bunun yanı sıra her çeviride mutlaka bir dil hatası veya dikkatsizlikten kaynaklanan hatalar olabilmektedir. Editing aşamasında cümle yapılarının kontrolü, terimlerin doğruluk denetimi, yazım hatalarının düzeltilmesi, dil hatalarının düzeltilmesi, noktalama işaretlerinin kontrolü ve kültürel hassasiyet taşıyan noktaların denetimi gibi hususlar gözden geçirilmektedir. Bunun yanı sıra editörlerimiz cümle ve paragraf geçişlerinde metnin akıcılığını sağlayacak eklemeler/çıkarmalar yapmaktadırlar. Çünkü Türkçe kaynak metinde bulunabilecek akıcılık sorunları, çeviri aşaması metnin özüne sadık kalınarak gerçekleştirildiği için hedef metinlere de yansıyabilmektedir. Editing çalışması kapsamında yer almamasına rağmen, editörlerimiz metnin sunumu, planı, referansların kullanımı, akıcılık sorunları, eksiklikler, gereksiz tekrarlar, tablolarda ve şekillerde yer alan eksiklikler veya sorunlar gibi hususları da yazarın dikkatine sunmak üzere not olarak göndermektedirler ve önerilerde bulunmaktadırlar.

Dil eleştirisi alan metinlerin ücretsiz olarak yeniden edit edilmesini garanti ediyoruz. Çeviri ve editing sonrasında her türlü müşteri geri bildirimlerini ve önerilerini dikkate alarak gerekli revizyonları yapıyoruz.



03. Son Düzenleme

Üçüncü aşama, editörün yaptığı düzeltmelerin çeviriyi yapan tercüman tarafından kontrol edilerek metnin teslime hazır son haline getirilmesi işlemidir. Editörlerin de hataları olabilmektedir. Bunun yanı sıra editörlerimiz Türkçe bilmedikleri için düzeltmeleri İngilizce hedef metin üzerinden yapmaktadırlar. Dolayısıyla düzeltilen cümlelerde bazı anlam kaymaları olabilmektedir. Son düzenleme aşamasında tercümanlarımız bu tür anlam kaymalarını veya dil/yazım hatalarını da kontrol etmektedirler. Ayrıca terim veri tabanlarına, stil kılavuzlarına ve kontrol listelerine göre kontrollerin yapılması çalışmaları gerçekleştirilir. Bu üç aşama başarıyla tamamlandıktan sonra müşteriye iki dosya gönderiyoruz. Bunlar editörün düzeltmelerini içeren ve dosya adı EDITING ile biten metin ve üçüncü aşama sonrasında ortaya çıkan ve dosya adı SON ile biten metindir.


Çeviri kalitesini etkileyen hususlar nelerdir?


  • Herhangi bir hataya meydan vermemek için proje sürecinde ihtiyaç duyulduğunda metnin yazarıyla iletişim kuruyoruz.

  • Her akademik alanla ilgili hazırlamış olduğumuz terim veri tabanlarını Trados MultiTerm yazılımı ile çeviriye entegre ediyoruz. Böylece terim hatası içermeyen ve iç tutarlılığa sahip çeviriler yapıyoruz. Müşterilerimizin tercih ettikleri terim karşılıklarını veri tabanında güncelleyebiliyoruz.

  • Bir terime karşılık bulmak kadar kritik olan diğer bir nokta da bulunan karşılığın ilgili literatürde akademisyenlerce kabul görmesi ve yaygın olarak kullanılıyor olmasıdır. Bu amaçla, bazı terimler için literatürde kullanılmayan sözlük karşılıklarını kullanmak yerine, internette daha önce yapılmış çalışmaları inceliyoruz ve burada kullanılan karşılıkları da dikkate alıyoruz.

  • Bazı yeni kavramların, terimlerin, ifadelerin hedef dilde bir karşılığının olmaması veya en uygun karşılığın kullanımı konusunda bir tereddüt yaşanması halinde, bu tür hususları tercüme büromuz için çalışan tam zamanlı ve serbest zamanlı tercümanlarımızdan oluşan forumumuzda tartışarak bir sonuca bağlıyoruz.

  • Bazı terimlerin literatürde kullanılan birçok karşılığı olabiliyor. Tercihler yazara, metnin yayınlanacağı dergiye, hakemlere, derginin hangi İngilizce’yi istediğine göre değişebilmektedir. Bu nedenle hata oluşmaması ve zaman ve emek kaybı meydana gelmemesi için çeviride kullanılması istenen terimlerin gönderilmesi süreci kolaylaştıran ve kaliteyi arttıran bir etkendir.

  • Kaynak metinlerde cümle düşüklükleriyle ya da tam olarak anlaşılamayan muğlak cümlelerle karşılaşmamız halinde mutlaka metnin yazarıyla iletişime geçiyoruz. Bir diğer deyişle, rastgele çeviriler yapılmasının doğru bir yaklaşım tarzı olmadığını biliyoruz. Çevirilerde metnin özüne sadık kalınmakta, zor cümlelerde kolaycılığa kaçmak gibi yollara asla başvurulmamaktadır.

  • Uzun Türkçe cümleler bire bir İngilizce’ye çevrildiğinde, iki dilin farklı sentaksa sahip olması nedeniyle aynı akıcılığı sağlamak güç olabilmektedir. Bu tür durumlarda yazarın bilgisi dâhilinde bu cümleleri bölerek tercümesini yapıyoruz.

  • Çeviri teslim süresi kaliteyi etkileyen önemli bir unsurdur. Tercümanların ve editörlerin çalışmayı aceleye getirmemesi, terimleri veya tereddüt konusu olan hususları daha rahat araştırabilmesi için optimum sürenin verilmesi gerekmektedir.


Terminoloji kullanımı

Akademik çevirilerde doğru terim karşılıklarının kullanılması çok önem arz etmektedir. Biz bu amaçla, çeşitli kaynakları tarayarak, her akademik alana yönelik terim sözlükleri hazırladık ve MultiTerm programı üzerinden bu sözlükleri çevirilerimizde kullanmaktayız.

Müşterilerimizden, eğer makale içinde geçen kelime ya da terimlerle ilgili özellikle kullanılması istenilen İngilizce karşılıklar olursa, bu terimlerin çeviriye başlanmadan önce gönderilmesini istiyoruz. Bunun yanı sıra, çeviri tesliminden sonra, makalede kullanılan terimlerde düzeltme yapma gereği duyulursa, bu düzeltmeleri de yapıyoruz.

multiterm program görüntüsü

Yukarıdaki resimde görüldüğü üzere MultiTerm yazılımı, sisteme eklenen sözlüklerdeki terimleri otomatik olarak algılayarak panel üzerinde ilgili cümlede kırmızı renk ile göstermektedir. Bu sayede, tercümanlar terim kullanımında sisteme yüklenen sözlüklere bağlı kalmakta ve makaledeki iç tutarlılık sağlanmaktadır.

Sözlüklerimizi sizlerden gelen girdileri de dahil ederek sürekli güncelliyoruz. Sözlük güncellemelerini sürekli takip eden ekibimiz yeni alanlarda da sözlük hazırlama çalışmaları yapmaktadır. Müşterilerimizin terim tercihlerini de dikkate alarak her çalışma için özelleştirilmiş sözlükler kullanmaktayız.


Üç aşamalı çeviri süreci ne tür faydalar sağlıyor?


Verimliliğin artması

Tercümanın alan ve terminoloji bilgisi ile dil yetkinliğinin yüksek düzeyde olması bir makalenin hakemli dergilerce kabul edilmesi için tek başına yeterli olmayabilir. Neticede tercüman da hata yapabilir. Ayrıca tercümanın kaynak metne sadık kalma sorumluluğu vardır. Bu da iki dilin farklı sentaks ve semantik yapıları nedeniyle akıcılığın azalması, takip edilebilirliğin zayıflaması gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Ana dili İngilizce olan ve akademik kariyere sahip editörlerimizin çeviri üzerinde yapacağı çalışmalar, dil hatalarını ve akıcılık sorunlarını ortadan kaldırmakta ve metnin akademik kalitesini ve kabul edilirliğini üst seviyeye çıkarmaktadır. Dolayısıyla makalenin dil yönüyle reddedilmesi ihtimali, sübjektif gerekçelerin dışında, ortadan kalkmaktadır.

Zaman tasarrufu

Metnin editing sürecinden geçmesi zaman tasarrufu da sağlıyor. Bir makalenin hazırlanması, tercüme edilmesi, dergi editörünün revizyon taleplerinin karşılanması, hakemlerin eleştirilerine binaen makalede yapılacak revizyon ve ilavelerin yeniden tercüme edilmesi, hakem heyetinin yapacağı değerlendirmeler ve yayınlanması süreci aylarca süren ve bazen bir yılı aşan uzun bir zamana yayılabilmektedir. Makale dil eleştirileri nedeniyle kabul edilmediğinde, süreç başa dönmekte ve uzamaktadır. Bu da arzu edilen bir durum değildir. Makalenin dergiye teslim edilmeden önce editing aşamasından geçmesi bu riski oldukça azaltmaktadır.

Maliyetin azaltılması

Bir makale dil sorunları nedeniyle kabul edilmediğinde ve bir “native speaker” tarafından editing yapılması istendiğinde maliyet daha çok artmaktadır. Akademik makalelerin editing işlemini yapan yabancı büroların fiyatları bizim fiyatlarımızla kıyaslandığında astronomik düzeyde daha yüksektir. Biz işinin ehli olan “native speaker” akademisyen editörleri serbest zamanlı olarak Kalite Akademik Tercüme bünyesinde bir araya getirdik. Hâlihazırda makul fiyatlarla çeviri+editing+son düzenleme veya sadece editing çalışmalarını gerçekleştiriyoruz.

© 2016 Kalite Akademik Tercüme | Kalite Grafik tarafından tasarlanmıştır.