Elsevier, Springer Nature ve Wiley: Akademik Yayınlarda Yapay Zekâ Kullanımına Yaklaşımları
Kasım 2026 itibarıyla üç büyük akademik yayıncının ortak yaklaşımı şu:
Yapay zekânın akademik makalelerin hazırlanmasında kullanılmasına tamamen karşı değiller. Ancak bilimsel sorumluluğun yazarlarda kalmasını, yapay zekâ kullanımının gerekli durumlarda açıklanmasını ve bilimsel içeriğin doğruluğunun insanlar tarafından kontrol edilmesini istiyorlar.
Özellikle önemli bir ayrım var: Yapay zekâ ile dil düzeltme, yapay zekâ ile çeviri ve yapay zekâ ile bilimsel içerik üretimi aynı şekilde değerlendirilmiyor.
Bu ayrım, Kalite Editing’in akademisyenlere göndereceği bilgilendirici e-postalar için oldukça değerli.
1. Elsevier — Yapay zekâya izin veriyor, ancak açıklama istiyor
Elsevier, 18 Ağustos 2026 tarihinde üretken yapay zekâ politikalarını güncelledi.
Özellikle çeviri konusunda insan kontrolünü açıkça istemesi, akademik çeviri ve editing hizmetleriniz açısından çok önemli.
Kaynak: Elsevier Generative AI Policies
2. Springer Nature — Yapay zekâ kullanımını risk düzeyine göre değerlendiriyor
Springer Nature’ın yaklaşımı özellikle dikkat çekici. Yapay zekâ kullanımını üç risk grubunda değerlendiriyor.
| Risk düzeyi | Kullanım örnekleri |
|---|---|
| Düşük risk | Dil düzeltme, okunabilirliği geliştirme, çeviri |
| Dikkat gerektiren | Metin taslağı oluşturma, bölümleri yeniden yapılandırma |
| İzin verilmeyen | İnsan denetimi olmadan bilimsel sonuç veya yorum üretme, veri uydurma |
Springer Nature’ın politikası, düşük riskli kullanımlarda dahi yapay zekâ kullanımının açıklanmasını ve yazar sorumluluğunun teyit edilmesini öngörüyor.
Ayrıca yapay zekâ kullanımının açıklanmasının tek başına olumsuz editoryal karar gerekçesi olmaması gerektiğini belirtiyor.
Springer Nature+1
Kaynak: Springer Nature AI Use in Manuscript Preparation
3. Wiley — Şeffaflık ve editör değerlendirmesi ön planda
Wiley de üretken yapay zekâ kullanımına koşullu olarak izin veriyor.
Wiley’nin yaklaşımında, yapay zekâ kullanımının bilimsel özgünlüğe ve araştırmanın güvenilirliğine zarar vermemesi özellikle önemli.
Wiley
Kaynak: Wiley’s Position on AI-Generated Content
Üç yayıncının karşılaştırması
| Konu | Elsevier | Springer Nature | Wiley |
|---|---|---|---|
| AI ile dil düzeltme | İzinli | Düşük risk | Koşullu izinli |
| AI ile çeviri | İzinli, insan kontrolü gerekli | Düşük risk, kontrol gerekli | Genel AI kurallarına tabi |
| AI kullanımını açıklama | Esaslı kullanımda gerekli | AI kullanımında açıklama yaklaşımı | İçerik oluşturmada gerekli |
| AI ile bilimsel içerik üretme | İnsan katkısı ve denetimi şart | Risk düzeyine göre sınırlı | Editoryal değerlendirmeye tabi |
| İnsan sorumluluğu | Zorunlu | Zorunlu | Zorunlu |
Bu tablo yayıncıların genel politikalarını özetler. Belirli bir derginin yazar rehberindeki ek koşullar ayrıca kontrol edilmelidir. Wiley’nin kitap yayıncılığına ilişkin AI rehberi, dergi makaleleri için doğrudan uygulanabilir kabul edilmemelidir.
Belirli bir makalede yapay zekâ kullanımının uygun olup olmadığı konusunda baş editörün değerlendirmesi belirleyici.
Yazarlar yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklerin doğruluğundan ve kaynaklarından sorumlu.
Makale hazırlanırken kullanılan yapay zekâ araçları ve kullanım amaçları açıklanmalı.
Yapay zekâ araçları makale yazarı olarak gösterilemiyor.
Yapay zekâ yazar olarak gösterilemiyor.
Cümle yapısını, metnin organizasyonunu veya içeriğini esaslı biçimde değiştiren yapay zekâ kullanımı açıklanmalı.
Basit yazım, dil bilgisi ve noktalama kontrolleri için açıklama gerekmiyor.
Yapay zekâ ile çeviri yapıldığında bu kullanım açıklanmalı.
Yapay zekâ ile yapılan çevirilerin doğruluğu, iki dili ve bilimsel içeriği bilen bir kişi tarafından kontrol edilmeli.
ChatGPT ve benzeri araçlar dil geliştirme, özetleme ve metin organizasyonunda kullanılabiliyor.
